Basilio

Basilio

  • Paglalarawan kay Basilio
  • Kasaysayan ni Basilio
    • Ang kanyang buhay
    • Pagdurusa ng isang sakristan
    • Pagasa sa kinabukasan
    • Isang masamang araw
  • Pagkatao at mga Ugali

Paglalarawan kay Basilio

Si Basilio ay isang batang lalake na naninirahan sa Bayan ng San Diego at ang nakakatandang kapatid ni Crispin. Kasunod ng pagkamatay ng kanyang Ina ay ang biglaang pagkawala ng kanyang kapatid. Si Basilio ay umalis sa Bayan at dinala ni Kapitan Tiyago. Sila ay nanirahan sa Manila, siya ay naging mag-aaral ng medisina at sumali sa isang organisasyon ng mga estudyante na nagtatangkang hanapin ang Castilian Academy.

Kasaysayan ni Basilio

Ang kanyang buhay

Si Basilio ay ipinanganak ni Sisa sa Bayan ng San Diego sa taong (1871). Lumaki siya kasama ang nakababatang kapatid na si Crispin, ang dalawa ay ‘di kalaunan naging sakristan sa parokya ng San Diego.

Pagdurusa ng isang Sakristan

Sa ”araw ng mga santo”, 1881, si Basilio at ang kanyang kapatid ay pinapatunog ang kampanilya sa simbahan ng San Diego. Inakusahan ng pagnanakaw ng dalawang piraso ng ginto ng sa ”sacristan mayor”, sinabi ni Crispin ang kanyang mga alalahanin sa kanyang kapatid.

Basahin: Kudyapi

Nang biglang dumating ang ”sacristan mayor” at sinimulang bugbugin sila, hindi nakatakas si Crispin habang si Basilio naman ay nakatakas. Pinagbabaril si Basilio ng mga ”guardia civil” sa kabutihang palad siya ay nadaplisan lamang ng mga bala bago ito makauwi sa kanilang tahanan at doon sinabi sa kanyang Ina na si Sisa kung ano ang nangyari. Nakatulog ang musmos at napanaginipan ang kanyang nakababatang kapatid na sinasaktan at pinatay ng ”sakristan mayor” at Padre Salvi.

Sa sumunod na araw, si Sisa ay pumunta sa Bayan upang hanapin si Crispin. Nang makita ni Basilio na may mga paparating na mga ”guardia civil” siya ay agad na lumisan sa kanilang tahanan. Si Basilio ay may mga sugat dahilan upang mawalan siya ng malay at ‘di kalaunan nakita ng pamilya ng mga De dios.

Basahin din: Liwayway Arceo

Sa bisperas ng pasko, si Basilio ay pumunta sa Bayan upang hanapin ang kanyang Ina at ang kanyang nakababatang kapatid. Hindi nagtagal natagpuan ng binata si Sisa ang kanyang Ina na nababaliw, agad na tumakbo papalayo sa kanya ang babae dahilan upang habulin nito ni Basilio hanggang sila ay makarating sa kagubatan.

Nang maabutan ni Basilio ang kanyang Ina pinagmasdan niya ito ng maigi habang ito ay matatag na lumalaban upang hindi mamatay sa kamay ng kanyang anak, ngunit sa kasamaang palad ito ay sumakabilang buhay. Nawalan ng malay ang binata at sa kanyang pagmulat ay nakita niya ang isang lalaki na hindi pamilyar sa kanyang paningin, ang lalaki ay si Elias, inutusan ng lalaki si Basilio na kumolekta ng mga kahoy upang makagawa ng pansilab sa patay. Agad namang sinunod ito ni Elias kaya siya ay dali daling nangolekta ng mga kahoy, sa kanyang pagbalik ang lalaking si Elias ay wala ng buhay kasabay ng pagkamatay ni Elias ay natagpuan niya si Ibarra. Sinunog ng dalawa ang bangkay ni Elias at inilibing si Sisa, matapos nito binigyan ni Ibarra si ang bata ng dalawang piraso ng gintong barya at sinabihang lisanin ang lugar, si Basilio ay nagpunta sa Manila.

Pagasa sa kinabukasan

Si Basilio ay sumakay sa karuwahe nina Kapitan Tiyago at Tiya Isabel. Siya ay kinuha ni Kapitan Tiyago bilang katulong nito sa kanyang tahanan, ang bata ay nagtrabaho para kay Kapitan Tiyago na siyang nagpaaral sa kanya kalaunan at pinayagan siyang maging medikal na estudyante. Sa mga panahong ito, si Basilio ay mulinng nakatagpo si Juli anak na babae ng pamilya ng De Dios at ang dalawa ay magkasintahan kalaunan.

Silipin: Baybayin

Sa buwan ng Disyembre taon ng 1894, si Basilio ay sumakay ng bapor tabo kasama ang kanyang malapit na kaibigan na si Isagani. Ang dalawa ay nakikipag-usap kay Kapitan Basilio tungkol sa plano ng asosasyon ng mga mag-aaral na magpatayo ng paaralan na nagtuturo ng Espanyo, agad na sumagot si Kapitan Basilio ng may pag-aalinlangan at agad na umalis.

Nang makarating ang binata sa Bayan ng San Diego, napag-alaman ng binata sa isang kutsero ang pagdakip ng mga tulisan kay Kabesang Tales. Plano niyang bisitahin ang pamilya ng De Dios, ngunit bago ito binisita muna niya ang libingan ng yumao niyang Ina na si Sisa. Sa pagbisita niya dito niya natagpuan ang isang alahero na si Simoun na ang totoong pagkakakilanlan ay walang iba kundi si Crisostomo Ibarra. Sinubukan ni Simoun na kumbinsihin si Basilio na sumamama sa kanya sa planong rebolusyon ngunit ito ay tinanggihan ng binata. Kasunod ng kanyang pagbisita, napag-alaman niya na si Juli ay naging tagapagsilbi ni Hermana Penchang. Matapos malaman ito agad niyang kinuha ang kanyang ipon upang mapalaya si Juli mula sa pagkakalipin.

Makalipas ang dalawang buwan, napag-alaman ni Basilio na namatay si Maria Clara sa kumbento ng Sta. Clara. Matapos ng araw na iyon, si Basilio ay inaalagaan si Kapitan Tiyago na nasa bingit na ng kamatayan dahil sa pagkalason nito sa ”opium”. Muli siyang binisita ni Simoun upang siya ay hikayatin muli na sumama sa plano niyang rebolusyon.

Silipin din: Araw ng kagitingan

Isang masamang araw

Nang maglaon, binisita ni Basilio ang ospital at nakita niya ang mga mapanakit na poster na naka paskil sa buong unibersidad. Pumunta ang binata sa tahanan ni Makaraig upang umutang, ngunit agad itong inaresto sa pagkakasangkot nito sa organisasyon ng mga mag-aaral na siyang nag paskil ng mga mapanakit na poster sa buong unibersidad.

Dahil sa pangmamanipula ni Padre Irene, walang natanggap ni isang kusing si Basilio sa naiwang yaman ni Kapitan Tiyago nang ito ay sumakabilang-buhay dahilan upang an binata ay manatiling nakakulong sa piitan habang ang iba niyang kaibiganay malaya.

Kalaunan,ang binata ay pinyansahan ni Simoun. Nang mapag-alaman ni Basilio ang pagpapakamatay ni Juli dahil sa panghaharas ni Padre Camorra, binisita ng binata si Simoun at sinabing siya ay sasali sa planong rebolusyon ng alahero. Nang malaman ni Basilio ang plano ni Simoun na magpasabog ng isang bomba sa anyong lampara sa gitna ng isang importanteng pagdiriwang, ang binata ay inatasan ni Simoun na pamunuan ang bodega ng mga armas sa sandaling maganap ang pag-aalsa.

Habang naglalakad si Basilio, napansin niya ang kasal nina Juanito Pelaez at Paulita Gomez at inakalang ito ang pagdiriwang na tinutukoy ni Simoun. Nakita ng binata si Isagani, kaya naman agad niya itong sinabihan na lisanin ang lugar ngunit tinanggihan ito ni Isagani. Si Basilio ay agad na lumisan matapos nito.

Pagkatao at mga Ugali

Si Basilio ay maasahan at mabait na tao sa kabila ng mga paghihirap na kanyang naranasan. Sa murang edad, ang binata ay nagpakita ng pag-iisip ng isang matanda, siya ay mulat sa katotohanan at alam niya ang ginagawang pang-aabuso ng kanyang Ama sa kanyang Ina na si Sisa, Makikita rin kanyang pag-iisip na ito ng hinanap niya ang kanyang pamilya ng dakpin ito ng selo. Parte ng ganitong pag-iisip ay hinagad rin ng binata na maging isang pastol para kay Ibarra at ‘di kalaunan ay nagtrabaho sa pastolan upang maiahon sa hirap ng buhay ang kanyang magulang.

Si Basilio ay puno ng pag-asa na umabot pa sa punto sa kanyang buhay, na magtrabaho ng walang pagod para maging isang doktor at sumali sa organisasyon ng mga mag-aaral na magpatayo ng paaralan kung saan itinuturo ang Espanyol. Dahil sa kanyang paniniwala, tinanggihan niya ang alok ni Simoun na sumali sa plano nitong rebolusyon dahil ayaw nitong malagay sa panganib. Subalit ng mamatay si Juli labis itong ikinagalit ni Basilio kaya siya ay pumayag na sumali sa planong rebolusyon ni Simoun at nang wala siyang pagsisihan. Sa buong buhay niya siya ay naging masunurin sa kanyang pamilya kasama na rito si Kapitan Tiyago na itinuring niyang Ama.

Silipin din: Dambana ng kagitingan